บทความ - 00125 : ตัวที่ต้องตีให้แตก

ตัวที่ต้องตีให้แตก

วันที่ 12 มีนาคม พ.ศ. 2547 ปีที่ 24 ฉบับที่ 1230
เนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์
หน้า 62


การส่งนักเรียนนักเลงเข้าค่ายทหารจะเปลี่ยนพฤติกรรม "ตีกัน" ได้หรือไม่

น่าจะประเมินกันนะครับ

อย่าให้กลายเป็นว่า การ "ฝึกเข้ม" แบบทหารยิ่งทำให้ "ตีกัน" มีประสิทธิภาพยิ่งกว่าเดิม หนักหนาสาหัสขึ้นไปอีก

ที่จะละลายศัตรูคู่อริให้กลายเป็นมิตรนั้นได้ผลจริงไหม

น่าจะประเมินกันนะครับ

มาตรการ "แก้ที่ปลายเหตุ" ทำนองนี้ไม่อาจแก้ปัญหาได้ทั้งหมดแท้จริง ตราบที่ "ต้นเหตุ" ยังดำรงอยู่

"ต้นเหตุ" อาจมีสาเหตุหลากหลายเป็นปัจจัยสมควรต้องร่วมกันสงเคราะห์สังคายนา ถือเป็นวาระ "แห่งชาติ" ของกระทรวงศึกษาทีเดียว

ขอเสนอแนวคิดเรื่อง "กระบวนการเรียนรู้" ที่มีผลต่อพฤติกรรมของเด็ก จากเรื่องที่เคยรับรู้มาดังนี้



เรื่องแรก คือ ธรรมชาติ ของเด็กวัยรุ่น

เด็กวัยรุ่น มีธรรมชาติสามอย่างคือ ต้องการความรัก ต้องการความรู้ และต้องการความเป็นตัวของตัวเอง

ธรรมชาติทั้งสามนี้ เป็นชีวิตของวัยรุ่น ที่บันดาลทั้งคุณและโทษให้กับชีวิตทั้งปัจจุบันและอนาคตของเขาตลอดไป

ระบบการศึกษาแต่เดิมเราจัด "กระบวนการเรียนรู้" ดัง กรมพระยาดำรงฯ เคยกล่าวไว้ถึงการศึกษาของเด็กในวังว่า ขั้นต้นสอนให้อ่านออกเขียนได้คิดเลขเป็น

ขั้นสอง เมื่อตัดจุกหรือโกนจุกแล้ว เด็กผู้ชายก็บวชเณร เด็กผู้หญิงเริ่มเรียนงานศิลปะ เช่น เย็บปักถักร้อย เรียนการเรือนเป็นอาชีพ เป็นต้น

ตรงเด็กผู้ชายต้องบวชเณรนี้น่าสนใจ ด้วยสอดคล้องกับธรรมชาติของวัยเริ่มจะรุ่น เริ่มจะมีอารมณ์พลุ่งพล่านไปกับความต้องการสามประการ คือ ต้องการรัก ต้องการรู้ และต้องการเป็นตัวของตัวเอง

การถูกจำกัดด้วยศีล แม้เพียงสิบข้อเป็นวินัยอันดีที่เพียงพอต่อการให้รู้จักมีสติสำรวม รู้จักกรอบ รู้จักเกณฑ์ ความควรไม่ควร ทั้งตัวเราและสังคมที่เราต้องเกี่ยวข้อง

ตรงนี้เป็นพื้นฐานสำคัญยิ่งที่ต้องเน้น

ไม่แน่ใจว่าหลักฐานเชิงบูรณาการของระบบการศึกษาในปัจจุบันเป็นอย่างไร

เมื่อผ่านตรงนี้แล้ว เด็กไทยจึงเริ่มศึกษาวิชาชีพตามถนัด เช่น การช่าง การทหาร แลวิชาหนังสือ จบแล้วจึงบวชเป็นขั้นตอนสุดท้าย สึกแล้วจึงได้ชื่อเป็นบัณฑิตดังเราเรียก "ทิด" สึกใหม่นั่นเอง

การบวชนั้น เพื่อเรียนธรรมให้เข้าใจชีวิตเป็นสำคัญ เพราะฉะนั้นวิชาโลกกับวิชาธรรมเป็นสิ่งควบคู่กันอยู่เสมอไปในกระบวนการศึกษาเรียนรู้

ปัจจุบัน ระบบการบวชเรียนได้แยกขาดจากกระบวนการศึกษาแทบจะสิ้นเชิง คงเหลือแต่บวชตามประเพณีและหรือตั้งสถาบันการศึกษาขึ้นในสถาบันสงฆ์เลยทีเดียว ซึ่งเป็นอีกรูปแบบหนึ่งของการศึกษา



ที่พูดเรื่องบวชเรียนไม่ได้ต้องการให้การบวชเป็นกระบวนการศึกษาตามแบบเก่า หากต้องการเน้นประสบการณ์เพื่อปลูกจิตสำนึกให้เข้าใจเรื่องของชีวิต เรื่องความเป็นตัวเอง คือการรู้จักตัวเองเป็นสำคัญ

เมื่อการศึกษาในปัจจุบันไม่สนองตอบธรรมชาติการแสวงหาตัวเอง เพื่อจะเป็นตัวของตัวของวัยรุ่น พวกเขาจึงต้องแสวงหาไปตามค่านิยมผิดๆ เช่น ความยิ่งใหญ่ ความเด่นดัง การมีอำนาจ และศักดิ์ศรีจอมปลอม ดังการทำตัว การจับกลุ่ม ซึ่งในที่สุดก็ "ตีกัน" นี่เอง

อย่าว่าแต่วัยรุ่นเลย บรรดาท่านผู้มีอำนาจใหญ่โตคับบ้านคับเมืองในเวลานี้ก็ยังยึดค่านิยมผิดๆ ที่ไม่แตกต่างไปจากวัยรุ่นเลย กลายเป็นตัวอย่างสืบทอดเป็นมรดกประเพณีดังพิธี "รับน้อง" ในสถาบันการศึกษาอยู่นี้

การรู้จักตัวเองอย่างถ่องแท้ นี่แหละ จะต้องเป็นเป้าหมายหลักของกระบวนการศึกษาในทุกขั้นตอน

นอกจากจะสอดคล้องกับธรรมชาติของวัยรุ่นแล้ว การรู้จักตัวเองอย่างถ่องแท้ยังเป็นหัวใจของการศึกษาอีกด้วย



คําว่า ศึกษา มาจาก สิกขา ซึ่งมาจากสิกขะ คือ ส+อิกขะ

สะ แปลว่าตัวเอง อิกขะ แปลว่าการดู การมอง เพราะฉะนั้น สิกขะ หรือสิกขา และศึกษา จึงหมายถึง การดูตัวเองด้วยตัวเอง

คำว่า "ด้วยตัวเอง" แนะให้เราต้องคิดถึงการสร้างประสบการณ์ให้กับเด็กของเราโดยตรง ซึ่งเวลานี้ดูเหมือนจะไม่มีเด็กของเราจึงต้องไปแสวงหาเอาเอง ที่สุดก็ตกเป็นเหยื่อค่านิยมผิดๆ ด้วยการ "ตีกัน"

นอกจากส่งเด็กเข้าค่ายทหารแล้ว ทำไมเราไม่คิดถึงการส่งเด็กของเราไปช่วยสังคมบ้าง ไปร่วมจัดกิจกรรมบำเพ็ญประโยชน์ ไปอยู่กับชาวบ้านชนบทที่ยังมีระบบช่วยเหลือเกื้อกูลกัน

ไปร่วมกิจกรรมกับกลุ่มเยาวชนรักบ้านเกิด รักสิ่งแวดล้อมที่เริ่มจะกระจาย ยังหลายๆ พื้นที่นั่นก็ได้

มีชุมชนเข้มแข็งหลายแห่งที่เชื่อว่าจะช่วยละลายพฤติกรรมก้าวร้าวรุนแรงให้เปลี่ยนเป็นพลังสร้างสรรค์ได้

เด็กอาชีวะนี่แหละ ถ้าจัดโครงการดีๆ ให้เขา ก็เชื่อว่าพลังความสามารถของพวกเขาจะเป็นประโยชน์แก่ชุมชนหลากหลายมากมายนัก

พื้นฐานการศึกษาจึงต้องมีหัวใจอยู่ที่ "การรู้จักตัวเอง" อย่างถ่องแท้

ส่วนเป้าหมายของการศึกษา ก็คือ "การช่วยตัวเองได้ ใช้ตัวเองเป็น"

สิ่งนี้จะมีได้ต้องเกิดจาก "สำนึก" มิใช่การ "บังคับ" กิจกรรมสร้างจิตสำนึกนี่แหละที่ยังขาดอยู่ในกระบวนการศึกษาไทย

ที่มา http://www.matichon.co.th/weekly/weekly.php?srctag=0418120347&srcday=2004/03/12&search=no

ต่อย [ 2004-03-14 18:45:27 ]