บทความ - 00313 : "ล้างมือ" เรื่องน่าเบื่อที่น่าทำ by (หมอแมว)

» EE43» กระทู้» รวมรูป» เนื้อหา บทความ» บทบรรณาธิการ» รายชื่อ» Mail ee43» หลวงตามหาบัว» วัดบุญญาวาส

"ล้างมือ" เรื่องน่าเบื่อที่น่าทำ by (หมอแมว)

พวกเรามาล้างมือ
ปัจจุบัน โรคติดต่อหลายชนิดที่เกิดขึ้นใหม่ทำให้เกิดการตื่นตัวทางการป้องกันโรคมากขึ ้น มีการป้องกันการติดเชื้อทางด้านต่างๆทั้งทางด้านอาหาร น้ำ สิ่งแวดล้อม การใช้เครื่องมือเพื่อป้องกันโรคเช่นผ้าปิดจมูก ถุงมือ หรือความแพร่หลายของผลิตภัณฑ์เพื่อสุขอนามัยเช่นสบู่ฆ่าเชื้อ สเปรย์ฆ่าเชื้อ
แต่หากพิจารณาจากความคุ้มค่าคุ้มราคากับวิธีการป้องกันโรคติดต่อ เห็นจะไม่มีวิธีใดที่ดีไปกว่า"การล้างมือ"

ทำไม?
เพราะว่ามือถือเป็นอวัยวะที่คนเราใช้สัมผัสกับสิ่งต่างๆรอบตัวมากที่สุด ทั้งยังสามารถเข้าไปได้ในทุกๆซอกของร่างกาย ถ้านับเป็นพาหะนำโรค ก็นับเป็นพาหะนำโรคที่ใกล้ตัวเรามากที่สุดอย่างหนึ่ง และความเหมาะสมต่อการเป็นพาหะนำเชื้อที่ดีคือ มีความชื้นตลอดเวลา ทำให้เชื้อแฮปปี้กระดี๊กระด๊าอยู่ได้เป็นวันๆ

โรคอะไร?
ในทางการแพทย์ โรคเกี่ยวกับทางเดินอาหารทั้งหลาย มักถูกเรียกว่าติดต่อแบบ Feco-oral route หรือก็คือติดจากก้นสู่ปาก ในความหมายก็คือเชื้อออกจากก้นคนหนึ่งแล้วไปติดต่อเข้าทางปากอีกคนหนึ่ง ซึ่งในความเป็นจริง คงไม่มีใครสัปดนไปติดเชื้อโดยตรงอย่างนั้น แต่ต้องติดแบบมีที่มาที่ไป เช่นติดมากับอาหาร หรือเอาอะไรก็ตามที่มีเชื้อไปเข้าปาก ตัวอย่างโรคก็ได้แก่โรคท้องเสียนานาชนิด โรคตับอักเสบเอ
ซึ่งจะเห็นว่า ตัวการสำคัญที่จะเป็นผู้ต้องสงสัยก็คงหนีไม่พ้น "มือ"

โรคตัวถัดๆมา ก็ได้แก่โรคติดเชื้อตามช่องบนหัว เช่นตาแดง สิว จมูกอักเสบ ,โรคกลุ่มการติดเชื้อทางเดินหายใจ ซึ่งแม้ว่าส่วนหนึ่งจะเป็นการติดเชื้อจากภายนอกเข้าไป แต่ส่วนหนึ่ง ก็สามารถเกิดการติดต่อจากเชื้อที่มีในตัว ซึ่งเชื้อเหล่านี้ก็มักจะได้มาจากการไปจับบริเวณที่มีเชื้อภายนอกตัว แล้วเอามาล้วงแคะแกะเกาจนทำให้เชื้อมาอาศัยบนตัว และวันดีคืนดี มันก็เกิดการติดเชื้อและก่อโรคในตัวคนๆนั้น
หรือกรณีที่เป็นที่รู้จักกันในวงการสาธารณสุข ก็เป็นตอนโรค SARS ระบาด และนพ.คาร์โล เออร์บานี ซึ่งเป็นแพทย์ที่ทำงานที่เวียดนามได้มาเมืองไทยเพื่อมารับการรักษาที่รพ.บำร าศนราดูร ตอนที่ท่านลงจากเครื่องบินและมีคณะต้อนรับของเมืองไทยเดินเข้าไปเพื่อจะจับม ือ ปรากฎว่าท่านไม่ยอมจับมือด้วย เพราะถือว่าโรคที่เป็นเป็นโรคที่ติดต่อได้ทางการสัมผัส

ทำไมต้องให้ความสำคัญ? ใครๆก็ล้างมือกันอยู่แล้ว
เวลาเอาเรื่องล้างมือไปพูดที่ไหนก็ตาม มักจะมีคนบ่นว่าน่าเบื่อ ไม่รู้จะพูดทำไมซ้ำซาก แต่ลองถามเจาะลึกกันในรายละเอียด ก็จะพบว่าส่วนใหญ่เสี่ยง ว่าแล้ว ผมคิดว่าจะลองทำแบบสอบถามเล่นๆในMTHAI ดูว่าคนที่อ่านบทความนี้ มีสุขอนามัยในการล้างมือดีแค่ไหน

ถ้าอ่านโจทย์แล้ว คิดว่าคุณเองปฏิบัติตนตามที่กล่าวไว้ เกินกว่า70%ของสถานการณ์ในแต่ละข้อ ให้คุณตอบ "1"
แต่ถ้าคิดว่าไม่ได้ทำหรือไม่รู้ หรือว่าปฏิบัติตนไม่เป็นไปตามในข้อนั้น ให้ตอบ "0"
เสร็จแล้วเอาคะแนนมาบวกกัน

1. ทุกครั้งที่คุณเข้าห้องน้ำ คุณล้างมือด้วยสบู่ทุกครั้งก่อนจะออกจากห้องน้ำ
2. ทุกครั้งก่อนที่คุณจะกินข้าว (ไม่ว่าจะใช้มือหรือช้อน ไม่ว่าที่นั่นจะมีห้องน้ำหรือไม่) คุณล้างมือด้วยสบู่เสมอ
3. ก่อนที่คุณจะไปจับหรือสัมผัสตัวคนอื่น คุณมั่นใจว่าไม่ได้ล้วงแคะแกะเกาหรือแคะขี้มูกมาก่อน (หรือถ้าแคะและล้างมือฟอกสบู่)
4. คุณเคยรู้จัก "วิธีล้างมือ7ขั้นตอน" และปฏิบัติตามในการล้างมือ
5. เวลาไปเข้าห้องน้ำและล้างมือ คุณไม่เคยใช้ผ้าเช็ดมือที่แขวนไว้ แต่จะใช้ผ้าแบบใช้แล้วทิ้ง
6. เวลาเล่นinternet ในเครื่องรวมหรือinternet cafe ไม่เคยเลยที่จะเอามือมาแคะขี้มูกหรือหยิบอาหารเข้าปาก (ถ้าเคย เขียนว่า 0 ซะดีๆ)
7. ก่อนกัดเล็บทุกครั้ง คุณจะล้างมือก่อนเสมอ (ถ้าไม่กัดเล็บ ตอบ 1 )
8. ก่อนขยี้ตาทุกครั้ง ล้างมือมาหมาดๆ
9. ก่อนทำอาหารหรือปอกผลไม้ คุณล้างมือก่อน
10. คำว่าล้างมือของคุณ คือการล้างมือด้วยสบู่ (ถ้าส่วนใหญ่ล้างมือผ่านน้ำเฉยๆ ตอบ 0 ซะ)

ถ้าว่างๆ ลองลงคำตอบไว้นะครับ ตัวอย่างเช่น ของผมเองคะแนนรวมได้ 7 แลวลองมาดูกันว่าคนในนี้ส่วนใหญ่จะมีคะแนนเกินครึ่งกันหรือเปล่า

ล้างมือยังไงจึงจะถูกต้อง?
มีการศึกษาวิจัยพบว่า การล้างมือด้วยน้ำเปล่าและสบู่ แล้วเอามือไปทาบอาหารเพาะเชื้อ พบว่าปริมาณเชื้อต่างกันอย่างลิบลับโดยเมื่อเปรียบเทียบกับมือที่ล้างน้ำเปล ่าเทียบกับมือที่ไม่ได้ล้าง ปรากฎว่ากลับมีเชื้อไม่ต่างกันมาก ตรงส่วนนี้จึงเป็นเหตุที่ว่าทำไมต้องเน้นย้ำมากว่าต้องล้างด้วยสบู่ ไม่ใช่ล้างมือผ่านน้ำ
นอกจากนี้ยังมีการวิจัยเรื่องการล้างมือที่ชี้ให้เห็นว่า การล้างมือของคนทั่วไป มักจะล้างไม่สะอาดและไม่ทั่วถึง(ส่วนใหญ่มักสะอาดแค่ฝ่ามือ ส่วนปลายนิ้วที่เป็นส่วนที่นำโรคได้ดีมักจะยังสกปรกอยู่) ดังนั้นจึงจะเห็นได้ตามรพ.หลายๆแห่งที่จะมีป้ายแสดงการล้างมือที่ดีไว้7ขั้น ตอน เพื่อให้การล้างมือเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ (ดังรูป)

ล้างด้วยอะไร?
การล้างด้วยสบู่อย่างเดียวก็จัดว่าพอเพียงแล้วในชีวิตประจำวัน ไม่จำเป็นต้องไปสรรหาสบู่ยาหรือสบู่ฆ่าเชื้อมาใช้ เพราะปัจจุบันทางการแพทย์ยังเชื่อกันว่าการใช้สบู่ฆ่าเชื้อบ่อยๆ จนเกิดการทำลายเชื้อประจำร่างกาย จะทำให้เกิดโรคบางโรคขึ้นได้
ที่ตั้งล้างมือ ก็ควรระบายน้ำไม่ให้ไปขังในจุดวางสบู่ ไม่ควรใช้ผ้าเช็ดมือชนิดใช้ผืนเดียวแขวนไว้ทั้งวัน
ในทางการแพทย์เอง ที่ได้รับการสั่งสอนมาเสมอ ก็มีการย้ำว่า การล้างมือถือเป็นการป้องกันการติดเชื้อที่ดีและถูกที่สุด ในกรณีที่ไม่มีเวลาอาจอนุโลมให้ใช้แอลกอฮอล์ได้ แต่ข้อจำกัดของแอลกอฮอล์ก็มีคือไม่ได้ฆ่าเชื้อโรคทุกชนิด ดังนั้นการใช้แอลกอฮอล์หรือผลิตภัณฑ์ล้างมือแห้ง ไม่ได้ดีไปกว่าการล้างมือด้วยสบู่เท่าไหร่เลย

อาจารย์ด้านโรคติดเชื้อท่านหนึ่งที่ผมเคยมีโอกาสเรียนด้วย เวลาท่านเดินนำราวน์หรือตรวจคนไข้ใน ก็จะมีแอลกอฮอล์เจลตามไปด้วย เมื่อจะตรวจคนใด ก็จะล้างมือด้วยแอลกอฮอล์1ครั้ง และเมื่อตรวจเสร็จก็จะล้างอีกครั้ง เวลาตรวจจะไม่มีการเอามือไปวางหรือสัมผัสอะไรโดยไม่จำเป็น และเมื่อจะออกจากตึกนั้นๆ ก็จะล้างมืออีกครั้งหนึ่ง ทั้งนี้ไม่ใช่ว่าอนามัยจัดแต่ประการใด แต่ด้วยความที่ท่านเป็นแพทย์ที่ต้องดูคนไข้โรคติดเชื้อจำนวนมาก ก็ย่อมต้องป้องกันไม่ให้ตัวเองเป็นพาหะนำโรค

ปัจจุบันมีโรคติดเชื้อหลายๆชนิดโผล่ขึ้นมาให้เรากลัวกัน ไม่ว่าจะเป็น ไข้หวัดนก SARS วัณโรค หวัดแปลกๆ เราๆท่านๆ คงไม่สามารถจะไปกำหนดทิศทางสังคมหรือนโยบายว่าใครจะต้องทำอย่างไรเพื่อป้องก ันโรค

ดังนั้นการป้องกันโรคที่ง่ายที่สุด ดีที่สุด ประหยัดที่สุด และทำได้ทุกคน อยู่ตรงหน้าแล้ว จะไม่ลองเอาไปทำหน่อยหรือครับ

Link ที่เกี่ยวข้อง
http://hica.jp/forum/handwash/Hibscrub.jpg รูปวิธีการล้างมือ รูปเข้าใจง่าย แต่อ่านคำบรรยายไม่ออก
http://www.microbiol.unimelb.edu.au/images/handwash.gif รูปการล้างมือ รูปดูยากนิดๆ แต่คำบรรยายภาษาอังกฤษ
รูปการล้างมือ มีที่ทำโดยคนไทย เช่นที่ได้รับการอ้างอิงบ่อยๆก็ของ หน่วยควบคุมโรคติดเชื้อรพ.ศิริราช แต่ ไม่ได้ผ่านไปนาน ไม่มีรูปครับ
http://www.flemingforum.org.uk/images/handwash.JPG รูปแสดงตำแหน่งที่มือยังสกปรกอยู่ ถ้าล้างมือแบบธรรมดา

โดย : หมอแมว
อีเมล์ : mor_kaew@hotmail.com
วันที่ : 2006-05-16 19:56:23


ต่อย [ 2006-05-25 14:00:26 ]
» EE43» กระทู้» รวมรูป» เนื้อหา บทความ» บทบรรณาธิการ» รายชื่อ» Mail ee43» หลวงตามหาบัว» วัดบุญญาวาส
Hosted by : Pawee, Developed by Zarawut EE 43